Η ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ Η ΕΥΘΥΝΗ ΣΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ

Άρθρο του Δρ. Αλέξανδρου Αντωναρά
Προέδρου του CSR Cyprus
Αναπληρωτή Καθηγητή, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας
 
Με τη δημοσιοποίηση στις 2.6.2017 του περί Εταιρειών Τροποποιητικού (Αρ. 3) Νόμου του 2017 ενσωματώθηκε στο Εθνικό Δίκαιο της Κύπρου η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2014/95/ΕΕ, σύμφωνα με τη οποία συγκεκριμένες επιχειρήσεις (οντότητες δημοσίου συμφέροντος) που εργοδοτούν πέραν των 500 εργαζομένων απαιτείται όπως περιλαμβάνουν στην ετήσια έκθεση διαχείρισης και μία μη-χρηματοοικονομική έκθεση. Η έκθεση αυτή θα πρέπει να περιέχει πληροφορίες στο βαθμό που απαιτείται για τη κατανόηση της εξέλιξης, των επιδόσεων, της θέσης και του αντικτύπου των δραστηριοτήτων της επιχείρησης, σε σχέση με περιβαλλοντικά, κοινωνικά και εργασιακά θέματα, με το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, τη καταπολέμηση της διαφθοράς, αλλά και με θέματα σχετικά με τη δωροδοκία.
 
Οντότητες δημοσίου ενδιαφέροντος όπως ορίζονται στην εθνική νομοθεσία (Περί Ελεγκτών Νόμος του 2017) θεωρούνται επιχειρήσεις / οργανισμοί των οποίων οι μεταβιβάσιμοι τίτλοι (μετοχές) είναι εισηγμένοι προς διαπραγμάτευση σε οργανωμένη αγορά ή ρυθμιζόμενη αγορά οποιουδήποτε κράτους μέλους (Χρηματιστήριο), τα Πιστωτικά Ιδρύματα, και οι Ασφαλιστικές και Αντασφαλιστικές επιχειρήσεις, καθώς και άλλες οντότητες που ορίζονται με Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου ως έχουσες ουσιαστικό χαρακτήρα δημοσίου συμφέροντος. Στην Κύπρο ΔΕΝ έχουν συμπεριληφθεί άλλες οντότητες πέραν των παραπάνω. Με άλλα λόγια οι ημικρατικοί οργανισμοί και οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης δεν έχουν συμπεριληφθεί στις οντότητες δημοσίου ενδιαφέροντος!
 
Η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2014/95/ΕΕ έδινε τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να προσαρμόσουν ορισμένα σημεία της Οδηγίας με βάση τα ιδιαίτερα εθνικά τους δεδομένα και να αποφασίσουν πώς θα διαμορφώσουν την εθνική τους νομοθεσία στα σημεία αυτά. Για παράδειγμα, κάθε κράτος-μέλος είχε τη δυνατότητα να προσδιορίσει ποιο θα ήταν το όριο των εργαζομένων που πρέπει να απασχολεί μια οντότητα δημοσίου ενδιαφέροντος ώστε να υποχρεούται να δημοσιοποιήσει μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες. Το όριο των 500 εργαζομένων ήταν το ανώτατο που έθεσε η Οδηγία, δίνοντας τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να το μειώσουν αν ήθελαν. Στην Κύπρο η νομοθεσία υιοθέτησε το όριο των 500 εργαζομένων! Αποτέλεσμα ήταν ο αριθμός των υπόχρεων επιχειρήσεων προς δημοσιοποίηση μη-χρηματοοικονομικών πληροφοριών να είναι μικρότερος, ενδεχομένως, των 15! Επίσης, κάθε κράτος μέλος είχε την ευχέρεια να αποφασίσει αν θα επιβάλει ποινές σε όσες επιχειρήσεις δεν δημοσιοποιούν σχετικά στοιχεία ενώ είναι υπόχρεες.
 
Η υιοθέτηση της Οδηγίας 2014/95/ΕΕ έγινε με διαφορετικό τρόπο σε αρκετά κράτη-μέλη όπως έδειξε η μελέτη του CSR Europe σε συνεργασία με το Global Reporting Initiative (GRI) και το Accountancy Europe. Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετά κράτη-μέλη επέλεξαν να μειώσουν το όριο των 500 εργαζομένων σε 250 (Δανία, Ελλάδα, Λουξεμβούργο, Σουηδία, Ισλανδία) ή και να επιβάλουν ποινές σε όσες υπόχρεες επιχειρήσεις δεν δημοσιοποιούν σχετικές πληροφορίες (Βουλγαρία, Κροατία, Γερμανία, Ιταλία, Λετονία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Πορτογαλία, Νορβηγία). Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Γερμανίας όπου το πρόστιμο σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τη σχετική νομοθεσία ανέρχεται σε 10 εκ. Ευρώ ή το 5% του ετήσιου τζίρου ή το διπλάσιο των κερδών.
 
Σε μια προσπάθεια απάμβλυνσης των στρεβλώσεων που έχουν παρατηρηθεί λόγω της διαφορετικής προσέγγισης στην ενσωμάτωση της Οδηγίας στις εθνικές νομοθεσίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόσφατα ανακοίνωσε την έναρξη δημόσιας διαβούλευσης για την αναθεώρηση της Oδηγίας 2013/34/ΕΕ από τις 20 Φεβρουαρίου μέχρι τις 11 Ιουνίου 2020. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο. Η ΕΕ γνωρίζει την υφιστάμενη κατάσταση και αποφάσισε να λάβει δράση. Θέλει να ακούσει τις απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών προτού αναθεωρήσει την Οδηγία. Θεωρείται δεδομένο ότι θα υπάρξουν αλλαγές.
 
Μήπως ήρθε η ώρα να αναθεωρήσουμε και στη Κύπρο κάποια πράγματα; Μήπως το Υπουργικό Συμβούλιο θα πρέπει να αποφασίσει τη συμπερίληψη των ημικρατικών οργανισμών, των εποπτευόμενων από το κράτος οργανισμών και των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης στις οντότητες δημοσίου ενδιαφέροντος; Μήπως το όριο των 500 εργαζομένων θα πρέπει να μειωθεί στους 250 ή και πιο κάτω; Μήπως ήρθε η ώρα να συζητηθούν ποινές για όσες επιχειρήσεις / οργανισμούς δεν συμμορφώνονται;
 
Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι η νέα νομοθεσία δεν δημιουργήθηκε για να επιφορτίσει με μεγαλύτερο όγκο δουλειάς τις επιχειρήσεις και τα στελέχη τους. Το ίδιο θα ισχύει και για την αναθεωρημένη Οδηγία. Βασίζεται σε ένα απλό μοντέλο αλλαγής συμπεριφοράς: η διαφάνεια οδηγεί στην ευθύνη και η ευθύνη οδηγεί στην υλοποίηση. Δημιουργούνται έτσι οι συνθήκες για την αναγνώριση των επιχειρήσεων που έχουν πραγματικά ενσωματώσει τις αρχές βιώσιμης ανάπτυξης / εταιρικής υπευθυνότητας στην επιχειρηματική τους στρατηγική. Αυτές είναι που θα προσελκύουν το ενδιαφέρον των επενδυτών στο άμεσο μέλλον.

11/05/2020